Październik 2018 – Polak, Turek dwa bratanki … (Polonyalı, Türk, iki yeğeni …)

Będąc w Stambule natrafiliśmy na cztery obiekty związane z naszym krajem tzw. poloniki.

Obiekt Pierwszy. Muzeum Adama Mickiewicza  –  ul. Tatlı Badem 10

Adam Mickiewicz przybył do Konstantynopola jesienią 1855 roku. Przybył, aby wspomóc Michała Czajkowskiego przy tworzeniu Legionu Polskiego, który miał walczyć po stronie Turcji w Wojnie Krymskiej z odwiecznym naszym wrogiem – Rosją. Przybył tu po swoją nagłą i niespodziewaną śmierć. 

Zamieszkuje w domu, w którym obecnie mieści się  jego muzeum. W tym domu oddał swego ducha Bogu. Prześledźmy ostatnie chwile życia poety. 25 listopada (niedziela) czuje się  jeszcze świetnie, zjadł z apetytem obiad złożony z kurczęcia i butelki bordeaux. Nocą poczuł się gorzej, był już cierpiący. Wstał około północy, aby napić się herbaty.  Nad ranem 26 listopada (poniedziałek) wymiotuje. Wstaje ok. 08:00, aby wypić szklankę kawy z kajmakiem i zjeść małą kromkę chleba. Później pracuje (czyta i pisze listy). Ok. 11:00 poczuł się senny i poprosił wszystkich, aby go opuścili. Ok. 12:00 następuje atak, potężne bóle żołądka, pada na podłogę. Wezwano lekarza. Nie chciał już pić, ciało było zimne. Traci przytomność. Ok. 14:00 zjawia się lekarz. Odzyskuje na chwilę przytomność dzięki obłożeniu ciała kamionkami z ciepłą wodą. Przybywają kolejni lekarze, przybywa i ksiądz z ostatnim namaszczeniem. Nikt nie daje mu szansy na przeżycie. Wieczorem, zanim odda ducha, wypowiada swoje ostatnie słowa na ziemskim padole: „Powiedzcie moim dzieciom, niech się kochają… zawsze”. Zgasł, gdy zegar wskazywał 20:41. 

Oficjalnie, jako przyczynę śmierci Mickiewicza podano cholerę, z tym że w tym czasie w Konstantynopolu nie było epidemii cholery. Bardzo uprawdopodobnia to hipotezę, że Adam został otruty arszenikiem. Kto i dlaczego otruł Mickiewicza? To pozostaje tajemnicą. Znowu mamy dwie hipotezy: albo ruskie, albo nasi.

Tablice pamiątkowe na fasadzie budynku muzeum.

I bardzo skromne zbiory. Na grafice Michał Czajkowski (ten z brodą). Po jego prawej stronie (a naszej lewej) Adam Mickiewicz (ten w konfederatce).

Popiersie Adama Mickiewicza.

Słynny obraz Walentego Wańkowicza „Mickiewicz na Judahu skale”. Ile to ja widziałem jego oryginałów. Przewodniczka po paryskim muzeum wieszcza, kustoszka z dworku w Nowogródku, jak i szatniarz z Muzeum Literatury na Starym Mieście twierdzą, że oryginał znajduje się właśnie u nich.

Jednomiesięczny grób Mickiewicza z Konstantynopola. W grudniu 1855 doczesne szczątki poety w potrójnej trumnie przewieziono do Paryża i złożono na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency, by w roku 1890 przewieść je do Krakowa. Tam spoczęły na Wawelu w krypcie Wieszczów Narodowych – „bo królom był równy”.

Obiekt Drugi: Grobowiec Sułtanki Hürrem vel Roksolany vel Aleksandry Lisowskiej  – cmentarz przy Meczecie Sulejmana Wielkiego.

Urodzona w Rohatyniu pod Lwowem, Aleksandra Lisowska – córka rusińskiego popa i poddana polskiego króla,  została uprowadzona za młodu przez tatarów. Sprzedana w Konstantynopolu zasiliła harem sułtana Sulejmana Wielkiego. I tu nastąpiła jej błyskawiczna kariera od nałożnicy do pierwszej żony sułtana.

Roksolana, już jako cesarzowa Hürrem, umiera w roku 1558 i zostaje pochowana na cmentarzu przy meczecie jej męża – Meczecie Sulejmana Wielkiego.

Obiekt Trzeci: Yedikule – Twierdza Siedmiu Wież

Bizantyjska twierdza stanowiąca południowo – zachodni narożnik murów miejskich Konstantynopola. Turcy wykorzystywali ją jako skarbiec i więzienie. Byli w niej więzieni polscy dowódcy wzięci do niewoli po cecorskiej klęsce: hetman Stanisław Koniecpolski, który został wykupiony w roku 1623 i Samuel Korecki, który w roku 1622 został w tej twierdzy uduszony z rozkazu sułtana.

Obiekt Czwarty – Kościół św. Antoniego z Padwy – ul. Istiklal 171

Kościół znajduje się przy głównym deptaku miasta Istiklal. Łatwo można go przeoczyć, ponieważ do kościoła wchodzi się poprzez bramę.

Jest to największy kościół katolicki w Stambule. Wybudowany na początku XX wieku w stylu weneckiego neogotyku. W kościele co niedziela o godz: 11:00 odbywa się msza w języku polskim.

Przed kościołem pomnik Jana XXIII, który był w Stambule przez 10 lat nuncjuszem papieskim, zanim konklawe w 1958 roku nie wyniosło go do na tron piotrowy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *