Czerwiec 2019 – Siedziby Wielkich Polek i Polaków na Białorusi.

Eliza Orzeszkowa z domu Pawłowska, herbu Korwin (1841-1910)

Dwór Pawłowskich w Milkowszczyźnie na Grodzieńszczyźnie, w którym Eliza Pawłoszczanka przyszła na świat, już nie istnieje. Został spalony w czasie ostatniej wojny przez sowiecką partyzantkę w ramach akcji odpolszczania tych ziem. Obecnie na jego miejscu znajduje się głaz z pamiątkową tablicą: „Na tej ziemi mieścił się onegdaj majątek rodziny Pawłowskich, w którym przyszła na świat znakomita polska pisarka doby pozytywizmu”.

Dwór Elizy Orzeszkowej w Grodnie, gdzie w roku 1894 Pani Eliza zamieszkała, należał do jej drugiego męża – Stanisława Nahorskiego. W tym domu żyła już do końca tzn. do śmierci. W dwudziestoleciu międzywojennym mieściło się tu Muzeum Elizy Orzeszkowej. Ponownie zostało otwarte w roku 2001 i działa po dziś dzień.

Muzeum Elizy Orzeszkowej znajduje się w Grodnie przy ulicy Orzeszkowej 14
Miejsce pracy Elizy Orzeszkowej. Nad biurkiem portrety rodziców i drugiego męża. Przy tym biurku powstała m.in. Gloria Victis.

Maria Rodziewiczówna, herbu Łuk (1864-1944)

Dwór Rodziewiczów we wsi Pieniucha na Grodzieńszczyźnie, w którym Maryśka przyszła na świat, nie należał już do Rodziewiczów. Został skonfiskowany przez ruskiego zaborce, za udział ojca Marii w Powstaniu Styczniowym. Marii pozwolono jeszcze w nim się urodzić. Do dzisiejszych czasów, dwór nie zachował się.

Dwór Rodziewiczów w Hruszowej na Polesiu został wybudowany przez dziada Marii. Później odziedziczył go jej wuj, jako najstarszy syn. Umierając bezpotomnie zostawił go ojcu pisarki. Po śmierci ojca, Maria spłaciła rodzeństwo i gospodarowała w Hruszowej do pierwszego sowieta tzn. do września 1939 roku. W czasie ostatniej wojny dwór został spalony przez sowiecką partyzantkę w ramach akcji odpolszczania tych ziem

Zdjęcie Dworu Rodziewiczów z lat 30 XX wieku (źródło Wiki)
Pozostał tylko On – „Dewajtis”.
Tablica pamiątkowa pod dębem.

Tadeusz Rejtan, herbu Rejtan (1742-1790)

Dwór Rejtanów w Hruszówce pod Lachowiczami, w którym przyszedł na świat jedyny sprawiedliwy na sejmie rozbiorowym w roku 1773 znajduje się w „opłakanym stanie”, chociaż gdzieś ostatnio gdzieś czytałem, że ma być wyremontowany, a w środku powstanie muzeum Tadeusza.

Dwór Rejtanów w Hruszówce.
Murowanka, w której Tadeusz spędził ostatnie lata swojego życia.

Tadeusz Kościuszko, herbu Roch III (1746-1817)

Dwór Kościuszków w Mereczowszczyźnie pod Kosowem Poleskim, w którym przyszedł na świat Pan Tadeusz, i gdzie spędził pierwsze 12 lat życia, był dzierżawiony od Sapiehów. W okresie międzywojennym znajdowało się w nim muzeum Naczelnika. Został on spalony w czasie ostatniej wojny przez sowiecką partyzantkę w ramach akcji odpolszczania tych ziem. Dwór odbudowano w roku 2004 i ponownie mieści się w nim muzeum Tadeusza Kościuszki.

Naczelnik w mundurze generała I Rzeczypospolitej.
Miejsce pacy. Z prawej strony mapa I Rzeczypospolitej z zaznaczonymi rozbiorami.
Salonik
Na kominku herb Kościuszków – Roch III
Kuchnia

Dwór Kościuszków w Siechnowiczach Małych pod Brześciem był gniazdem rodzinnym Kościuszków. Tutaj Tadeusz spędził swoją młodość i tu zamieszkał po powrocie z Ameryki. Dwór jeszcze istniał w połowie XIX wieku, bo narysował go Napoleon Orda. Obecnie nie ma po nim śladu, została tylko topolowa alejka.

Dwór Kościuszków w Siechnowiczach

Adam Mickiewicz herbu Poraj (1798-1855)

Wiemy kiedy przyszedł na świat Adam Mickiewicz, nie wiemy do końca gdzie. Adam, jak i jego rodzeństwo, gubili się w zeznaniach. Wskazywane były trzy lokalizacje: Dworek Mickiewiczów w Zaosiu należący do ciotki Adama, gdzieś w Nowogródku, lub w karczmie „Wygoda” przy drodze z Nowogródka do Zaosia należącej do Jankiela (tego od cymbał).

Dworek Mickiewiczów w Zaosiu, gdzie prawdopodobnie przyszedł na świat Adam Mickiewicz, został zrekonstruowany w latach 1996-1998. Obecnie znajduje się w nim Muzeum Adama Mickiewicza.

Dwór Mickiewiczów w Zaosiu.
Miejsce pracy męża ciotki
Salon
Kuchnia
Świronek, gdzie na piętrze przemieszkiwał Adam z braćmi, gdy spędzali u ciotki wakacje.

Dwór Mickiewiczów w Nowogródku, wybudował ojciec Adama już po jego urodzeniu. Nasz Wieszcz spędził w nim dzieciństwo i wczesną młodość. W okresie międzywojennym mieściło się tu jego muzeum. Muzeum zostało ponownie otwarte w roku 1955 w setną rocznicę śmierci.

Biurko w pokoju młody Mickiewiczów. Adam miał trzech braci.
Gabinet Mikołaja Mickiewicza – ojca.
Dwór Mickiewiczów był bardzo patriotyczny.
Salon
Sypialnia Barbry Mickiewicz – matki.

Walenty Wańkowicz herbu Lis (1799-1842)

Dwór Wańkowiczów w Kałużycach pod Mińskiem, gdzie przyszedł na świat malarz Walenty Wańkowicz, jak i znany nam z „Monte Cassino” pisarz – Melchior Wańkowicz już nie istnieje. Pozostały po nim tylko fundamenty.

Dwór Wańkowiczów w Mińsku, w który w latach 30- tych XIX wieku mieszkał Walenty Wańkowicz wraz z rodziną i gdzie była jego pracownia, wciąż stoi w Mińsku. Od roku 2000 mieści się w nim muzeum słynnego malarza.

W centrum autoportret Walentego Wańkowicza.
Po prawej teściowa Mickiewicza, po lewej Idol (też Mickiewicza)
Najsłynniejszym obrazem Wańkowicza jest „Mickiewicz na Judahu skale”. Oryginał tego obrazu widziałem w Muzeum Narodowym w Warszawie, Muzeum Mickiewicza w Paryżu, Muzeum Mickiewicza w Konstantynopolu, a i w Mińsku Pani Kustosz twierdziła, że to właśnie oni mają oryginał.

Napoleon Orda herbu Orda (1807-1883)

Dwór Ordów w Worocewiczach na Polesiu, gdzie przyszedł na świat Napoleon Orda właśnie jest rekonstruowany.

Muzeum Napoleona Ordy w Worocewiczach na Polesiu zostało otwarte w roku 2006.

Stanisław Moniuszko herbu Krzywda (1819-1872)

Dwór Moniuszków w Ubielu pod Mińskiem, w którym przyszedł na świat nasz największy twórca operowy już nie istnieje. W miejscu w którym onegdaj on stał znajduje się obecnie kamień z tablicą informacyjną. W tym roku ,w 200 – setną rocznicę urodzin Moniuszki, w Śmiłowiczach gdzie znajdowała się parafia ubielska i gdzie Staś był ochrzczony, otworzono Muzeum Stanisława Moniuszki.

Dom Moniuszków w Mińsku, gdzie Staś spędził swoje młode lata i gdzie pobierał pierwsze nauki gry na fortepianie, jeszcze stoi. Nie tak dawno na jego fasadzie wmurowano tablicę informacyjną.

Romuald Traugutt herbu Ślepowron (1826-1864)

Dwór Trauguttów w Szostakowie pod Brześciem, gdzie Romek przyszedł na świat, już nie istnieje. Został spalony w czasie ostatniej wojny przez sowiecką partyzantkę w ramach akcji odpolszczania tych ziem. W miejscu, gdzie stał dwór znajduje się obecnie pamiątkowa tablica.

Dwór Romualda Traugutta w Kobryniu, gdzie dyktator Postania Styczniowego mieszkał w latach 1860-1861 mieścił w okresie międzywojennym Muzeum Romualda Traugutta. Obecnie jest to muzeum „Rzeźnika Pragi”, który też swego czasu mieszkał w tym dworze.

Sergiusz Piasecki (1901-1964)

Chata Piaseckich w Lachowiczach, gdzie przyszedł na świat Sergiusz Piasecki, jeden z poczytniejszy pisarzy międzywojennej Polski, również już nie istnieje. Kilka lat temu, w ścianę lachowickiego kościoła wmurowano pamiątkową tablicę poświęconą „Kochankowi Wielkiej Niedźwiedzicy”.

Ryszard Kapuściński (1932-2007)

Dom Kapuścińskich w Pińsku, w którym urodził się i spędził dzieciństwo Ryszard, stoi nadal w Pińsku i ma się nieźle. Kilka lat temu na jego fasadzie zawisła tablica pamiątkowa.

Czesław Niemen Wydrzycki – (1939-2004)

Chata Wydrzyckich w Wasiliszkach Starych, w której przyszedł na świat Czesław Wydrzycki znany nam bardziej jako Czesław Niemen, znajduje się w połowie drogi z Lidy do Grodna. W chacie znajduje się muzeum Cześka.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *